in ,

Geçmiş Tarih: 30 Yıl Önce Çernobil’in Habercisi Olan Mayak Kazası!

Herkes, son günlerde yayınlanan ve İMDb’de 1. sıraya oturan Çernobil isimli mini diziyi konuşuyor.

Çernobil’i gerçekleriyle anlatan dizi, olay hakkında bilgisi olmayan pek çok kişiyi aydınlattı.

Peki Çernobil rusların yaşadığı ilk reaktör kaza mıydı? Bir çoğunuz muhtemelen öyle düşünüyor, fakat öyle değil.

Çernobil dizisinden çok uzun zaman önce (19 Şubat 2017 Geçmiş Tarih’in 9. Yazısı) Geçmiş Tarih’de Çernobil ve Türkiye üzerindeki etkilerini de ele almıştım.

Geçmiş Tarih yazı dizisinin bu haftaki konusu 30 Yıl Önce Çernobil’in Habercisi Olan Mayak Kazası!

Geçmiş Tarih: Çernobil'in Habercisi Olan Mayak Kazası!

Çernobil’in Habercisi Olan Mayak Kazası!

Rusya, 2. Dünya Savaşı’nda Almanların (bölge bölge almaları gerekiyordu) ulaşamayacağını düşünerek tüm sanayisini Çelyabinsk’e taşıdı.

Uzmanların verdiği bilgilere göre dünyanın şuan günümüz dahilinde en yoğun sanayinin bulunduğu bölge Çelyabinsk.

1946’da Rusya (SSCB) hükümetine bağlı ROSATOM tarafından kurulan tesiste bir zamanlar nükleer silah yapımında kullanılan plütonyum izotopu da üretiliyordu.

Ayrıca bu Rusya’daki en büyük nükleer tesislerden biridir. Rus ve eskiden Sovyet nükleer silah programının bir parçası olarak, ilk Çelyabinsk-40 ve daha sonradan da Çelyabinsk-65 adları ile bilinmekteydi.

Bir soğutma aksaması nedeniyle sıvı atık tankında yangın meydana geldi. Patlama sonucu 2,5 metre kalınlığındaki beton parçalanarak yer altındaki tank havaya uçtu. 70-80 ton yüksek radyoaktif içerikli madde açığa çıktı. Binlerce kilometrekarelik alan yüksek dozda kirlendi.

Takvimler 29 Eylül 1957 Yılını gösteriyor.

Mayak nükleer tesisindeki mühendisler her zamanki gibi vardiyalarına başlamış ve herhangi bir önceki günden farkı yok gibiydi.

Kimya mühendisi Anna Sharova, kazayla ilgili yıllar sonra yayınlanan bir belgeselde patlama günü yaşananları şöyle anlatıyordu:

Öğlen 13:00 ile 19:00 arası vardiyamız vardı. Laboratuvarda çalışıyorduk ve Pazar günü olduğu için çok fazla iş yoktu.

“Aniden şimşek gibi bir ses duyduk, camlar patladı, kapıların camları kırıldı. Dışarı baktığımızda dev bir bulut gördük.”

Anna’nın duyduğu patlamanın nedeni, muhtemelen nükleer atığın bulunduğu tanklardan birindeki aşırı ısınmanın sonucuydu.

İlgini Çekebileceğini Düşündük:  Geçmiş Tarih: 2013 Rusya Çelyabinsk Gizemi

Bu esnada 20 megacurie olan 70-80 ton atık çevreye yayıldı. 18 megacurie aktivitesine sahip  atık patlama sahasına yakın dağılırken 2 megacurie aktiviteye sahip atık rüzgar ile birlikte geniş bir alana yayılmıştır. En az 2 curie aktiviteye sahip olacak şekilde kirlenmiş alan rüzgar ile 105 km uzunluğunda ve 8-9 km genişliğinde bir alana yayılmıştır.

Fakat, nükleer tesiste çalışanlarının yaşananlarla ilgili soru sormasına izin verilmiyordu. Kimse kaza hakkında başkasına tek kelime dahi edemiyordu, aynı zamanda bu olay, nükleer tesisin duvarlarından çıkarı çıkamıyordu.

Geçmiş Tarih Çernobil'in Habercisi Olan Mayak Kazası!

Tahliye!

Yaşanan bu kazanın sonuçları, o bölgede yaşayan insanlar için çok ağır oldu.

Kayıtlarda ise; toplamda 1,000 kilometrekare alanda maruz kalınan radyasyon seviyesi 0.7 rad/ gün olarak belirlenmiştir. 7-10 gün arası 600 kişi tahliye edilmiş, 18 ay sonra ise tahliye edilen kişi sayısı 10,180 kişiye ulaşmıştır.

Rus raporlarına göre maksimum alınan doz 52 rem, yiyecek ve su ile vücut içine alınan radyoaktif izotoplar sonucu sindirim sistemine 150 rem olarak bildirilmiştir.

1957’de nükleer reaktör patladığında hiç kimse Mayak’tan haberdar değildi.

SSCB’nin bunu açıklamaya ve değiştirmeye de niyeti yoktu.

Yaşananları gizli tutmak en iyisiydi, Mayak’ın Sovyet askeri programının bir parçası olması, gizlilik baskısını artırıyordu.

Aynı zamanda ilk Sovyet nükleer bombasının üretildiği tesis olan Mayak’ın inşası, 1946’da büyük bir gizlilik içinde başlatıldı.

Mayak’ta çalışacak işçilerin konaklaması için neredeyse bir şehir inşa edildi. İlk ismi Chelyabinsk-40 (Şehir-40) olan şehre daha sonra Ozerks adı verildi ancak bu şehir SSCB haritalarında yer almadı.

Yaşanan bu facia’ya o dönem yalnızca Sovyetler değil, ABD’de yaşananlara sessiz kalıyordu

Amerikalılar patlamanın izlerine ve radyasyon kirliliğinin bazı bulgularına ulaşmalarına rağmen hiçbir şey söylemediler çünkü kendileri de o sırada dev nükleer projelere hazırlanıyorlardı.

 

Geçmiş Tarih Çernobil'in Habercisi Olan Mayak Kazası!

 

Biyokimyager ve tarihçi Medvedev, Eylül 2016’da BBC Witness programına kazayı anlatmıştı:

Reaktörlerdeki ısının ölçülmesi için yeterli bir sistem yoktu. O sırada tanklardan birindeki regülasyon sistemi durdu ve ısı belli bir seviyeye ulaştığında, tank patladı.

“Patlamadan tam olarak kaç kişi etkilendi, kaç kişi öldü, bunlara ilişkin sayılar hiç açıklanmadı.

İlgini Çekebileceğini Düşündük:  Temsilcimiz ex-Space Soldiers ESL Pro League Sezon 9'dan Elendi

Moskova’daki bir laboratuvarda nükleerle ilgili araştırma yapan Medvedev, bölgedeki nükleer kirliliği araştıran az sayıda Sovyet uzmandan biriydi. Kiştim’de gerçekte ne yaşandığını bilen dünyadaki az sayıda kişi arasındaydı.

Yaşanan facia’da doğrudan ölümler yaşanmasa da açığa çıkan radyasyondan en az 272,000 kişi etkilendi.

Santralin açıldığı 1948 yılından itibaren radyoaktif atıkları yakınlardaki nehire döküyordu. Doğrudan bölgede yaşayanların içme suyu kaynağı olan nehirden 124,000 kişi orta ve yüksek seviyeli radyasyona maruz kaldı.

Halen faaliyetleri devam eden ve tarih içinde birçok kazanın yaşandığı tesisin çevreye verdiği radyoaktif zarar devam ediyor.

Kaza 1970’lerin ortalarına kadar gizlendi. 30 kadar yerleşim biriminin adı haritadan silindi.

Korkunç 30 yıl sonrasında (80’ler) yetkililerin SSCB’deki nükleer tesislerin güvenliğine yönelik tavrı dramatik biçimde değişti. Fakat bu, 26 Nisan 1986’da Çernobil nükleer santralinde meydana gelen felaket tarihinin en korkunçlarından kaçınmamıza yardımcı olmadı.

 

Aynı zamanda Chelyabinsk-40’a 90’lı yılların sonuna kadar radyasyon nedeniyle girilemedi, mayak’ta yaşanılan kaza 6. 1986’da yaşanan Çernobil Faciası ise 7. seviyedeydi.

Çernobil, resmen bağıra bağıra geliyorum demesine rağmen hiç kimse, Mayak kazasından ders almadı.

Rusya (SSCB) En büyük sınavını Çernobil’de verdi, On binlerce İtfaiyeci, Asker, Polis ve Çalışan Gönüllü olarak Çernobilin verdiği zararları düzeltmek için gönüllü oldu ve yüksek radyasyon sebebiyle hayatını kaybetti.

1946’da Rusya hükümetine bağlı olan, aynı zamanda Mayak ve Çernobilin yapımını üstlenen ROSATOM şirketi bugün, Mersin Akkuyu’da Kurulacak olan Nükleer Santralinin de inşaatını üstlenen firmanın ta, kendisi.

Hatırlayacak olursak, tarihler Şubat 2013’ü gösterdiğinde Çelyabinsk şehrine büyük bir meteor düşmüş, binlerce kişi yaralanmış ve Rusya konuyu gizlemişti.

Ne kadar da tesadüf değil mi?

 

Yeni bir Geçmiş Tarih yazısında görüşmek üzere!

Yorumlar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Yükleniyor...

VFŞL 6. Hafta Maçları Sonuçlandı!

Borderlands Silah Üreticilerini Yaptıkları Silahlardan Tanıyabilir Misin?