in

Gezegenler Neden Yuvarlaktır?

Merhaba arkadaşlar!

Merak etmeyin, size bu başlığı defalarca anlatmış sitelerden copy paste yaparak sunmayacağım. Elimden geldiğince ekstra bilgiler vererek daha fazlasını kazandırmak amacım. Ve elbet sizi daha fazla öğrenmeye teşvik etmek…

Başlayalım müsaadenizle, gezegenler neden yuvarlaktır? Ondan önce size kütle çekimini anlatacağım. Ama dediğim gibi yüzeysel olarak, amaç konuyu kişiselleştirmek.

Kütle Çekimi

Kütle çekimi ya da çekim kuvveti, kütleli her şeyin gezegenler, yıldızlar ve galaksiler de dahil olmak üzere birbirine doğru (ya da birbirine doğru çekildiği) hareket ettiği doğal bir fenomendir. Enerji ve kütle eşdeğer olduğu için ışık da dahil olmak üzere her türlü enerji kütle çekimine neden olur ve onun etkisi altındadır.

Şimdi ne demek bu?

Açıklayalım hemen.

F kütle çekimidir, yani cisimlerin birbirine doğru çekilmesine sebep olan kuvvet. F1 ve F2 eşittir. Biri diğerine fazladan çekim kuvveti uygulayamaz.

G kütle çekim sabitidir. Ne var ki ve G=g.m yani ağırlık olan G ile karıştırılmamalıdır. G bir sabittir. Nasıl bulunduğunu merak ederseniz kaynaklar internette mevcut fakat sağlam şekilde öğrenmeniz için yabancı kaynaklara başvurmanız gerekiyor.

m kütle demektir, çoğumuz biliyordur herhalde. r, aradaki uzaklıktır. Şöyle bir ifade görürseniz şaşırmayın, aynı hesaba çıkar: Cisimlerin kütleleri çarpımı, aralarındaki uzaklıkların karesine ters orantılıdır.

 

Şimdi başlığı açıklamadan önce bir küçük daha açıklamam olacak.

Gezegenlerin Oluşumu

Yukarıdaki diyagramı şöyle özet geçeyim.

İlgini Çekebileceğini Düşündük:  Hakan Muhafız 2. Sezonu Nasıldı? | Hakan Muhafız 2. Sezon İncelemesi (Spoilersız)

Şu ilk şekilde gördüğünüz bulutsu şey, bir diğer değişle nebula, iyonize gazlardan (hidrojen, helyum…) ve tozlardan oluşmuş yapılardır. İlk nebula büyük patlamayla oluşmuştur. Ardından büyüyen evrende nebulalar başka cisimler sayesinde türeyebilmiştir.

Nebulalar kütle çekimi sayesinde kendi içlerine çekilir ve daireselleşir.

Gittikçe içine doğru çekilen, küçülen nebulalar, gittikçe yoğunlaşır ve bunun sonucunda ortada sadece gezegenler, yıldızlar ve gök cisimleri kalır. Unutmayın tüm kütleler diğer kütlelere çekim uygular. Dolayısıyla ortada kalan tozlar varsa da oluşan cisimlere çekiliyor ve gazlar da gezegenlerin atmosferini oluşturuyor.

Velhasıl gördüğünüz ne varsa evrende, oluşumu nebulalar sayesindedir. Dev gaz kütleleri. Kütle çekimi sayesinde yoğunlaşır ve cisimleri oluştururlar.

Bir başka oluşumu da gezegenlerin, yıldızlardan kopan parçaların soğuyarak katılaşması ve yörüngelerine girmeleridir.

Peki söyle artık neden yuvarlak?!

Çünkü kütle çekimi arkadaşlar. Cismin merkezine olan kütle çekimi onu küreselleştirir ve dolayısıyla yuvarlak dediğimiz halini alır.

Yeterince ilerledik ben duramam…

Yörünge neden peki? Neden gezegenlerin yörüngesi var?

Gezengenler Neden Döner

Çünküsü efenim, evrende bir cisme iki zıt yönde kuvvet uygulanırsa o cisim parabol çizer. Bu bir fizik kuralıdır. Hatta diyeyim, Newton.

Açıklayalım…

Eğri bir masa düşünün, zemine 45 derecelik açıyla duruyor. Mevcut yer çekimimiz var. Eğer topu bu masaya koyarsak top düşer. Peki topu yere paralel dümdüz, ileriye doğru ittirirsek masanın üzerinde… Nasıl düşer?

İlgini Çekebileceğini Düşündük:  Fransızca Şarkılar

Bir yay çizer öyle değil mi?

Bizim topa uyguladığımız yön ve yer çekimi farklı yönlerden. Dolayısıyla çizim parabol çizer. Aynı şekilde topla atılan güllenin izlediği yolu düşünün. İşte…

Gezegenler, yıldızlardaki patlamalardan dolayı kopan cisimler, bir yandan yıldızdan yüksek süratle uzaklaşırken aynı zaman yıldızın kütle çekimi sebebiyle ona doğru çizilir. Cisme iki yönden kuvvet uygulanır ve bu yüzden parabol çizer.

Durmuyor mu a…

Durmuyor efenim çünkü uzayda sürtünme yok. 😉

İşte gezegenlere dair söyleyebileceklerim bu kadar.

Fakat aranızda dikkatle okuyanlar varsa, eğer güneşten kopmadıysa gezegen o zaman hala neden dönerler, nasıl?

İşte arkadaşlar bu yüzden Einstein vardı, Genel Görelilik Kuramıyla kuantum konusunda büyük buluşlar yaptı. Kütle çekimine yaptığım bu uzun açıklamadan sonra eğer ki okursanız kuantumun açıklamasını, cisimlerin birbirine çekimi konusunda, bana birkaç güzel küfür edebilirsiniz. Çünkü aslında tamamen yalan söyledim. Neyse fizik yapar arada bir böyle… Hadi spoiler vereyim;

Düşünün ki baktığınız her yer evrende göremediğiniz bir köpükle kaplanmış. Ki buna kuantum köpüğü diyoruz.

Böyle bir model hayal etsenize. Tüm o dönmeler, çekimler…

Her neyse. Daha ilgi çekici cisimler var da evrende, kuantum daha çoook uzar. Sizi burada bırakıyorum, esenlikler…

 

 

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Bound By Flame

Dota 2 | 27 Temmuz 2017 Güncelleme Notları